Niveau de difficulté "**"
Aujourd'hui, je vous propose une leçon particulière, car elle aborde plusieurs thèmes, tout en étant très riche en vocabulaire autour de l'exercice physique. C'est la raison pour laquelle j'ai ajouté les explications de texte directement. C'est l'un des exemples typiques de la culture khmère ; à savoir, utiliser les animaux pour illustrer des situations qui pourraient être gênantes si l'on prenait des personnages réels. Par ailleurs, vous allez découvrir des mots enfantins intéressants à connaître, car utilisables dans votre quotidien.
------------------
L'exercice physique.
ការ ហាត់ប្រាណ
Ka hat'prrane
Your browser does not support HTML5 audio.
CONTEXTE :
-----------© 1 ©-----------
Aux premières lueurs de l'aurore, au bord de la fenêtre, près de la chambre de Bona,
នៅ ពេល ព្រលឹម ភ្លឺ ស្រាងៗ នៅ មាត់ បង្អួច ក្បែរ បន្ទប់ បូណា គេង
Neuw péle prroleum phleu srraing srraing neuw moat bang'ouït kobaè bantôp Bona kéng,
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Neuw péle នៅ ពេល = au / quand.
-----------
prroleum ព្រលឹម = aube / aurore (la distinction ne se fait qu'en littérature, mais pas dans le langage courant).
-----------
phleu srraing srraing ភ្លឺ ស្រាងៗ = première lueurs.
-----------
neuw moat នៅ មាត់ = au bord de (par exemple neuw moat tonelé នៅ មាត់ ទន្លេ = au bord du fleuve = sur la rive...)
-----------
bang'ouït បង្អួច = fenêtre.
-----------
neuw moat bang'ouït នៅ មាត់ បង្អួច = au bord de la fenêtre.
-----------
kobaè ក្បែរ = près de / proche de...
-----------
bantôp kéng បន្ទប់ គេង = chambre.
-----------
Bona បូណា = prénom du garçon.
Notez la formulation courte de : bantôp Bona kéng បន្ទប់ បូណា គេង , cela évite d'écrire bantôp kéng rrobâ Bona បន្ទប់ គេង របស់ បូណា (la chambre à coucher de Bona). Ces deux phrases ont strictement le même sens, la première économise un mot...
-----------© 2 ©-----------
on entend le son du chant du coq réveiller Bona : Cocorico ! Cocorico ! Réveille-toi ! Réveille-toi Bona !
គេ ឮ សំឡេង មាន់ រងាវ ដាស់ បូណា : កុកគឺកែកឺត ! កុកគឺកែកឺត ! ក្រោកឡើង ! ក្រោកឡើង បូណា ។
ké leu sâmlèng moane rrog'niou dä Bona : kok'keu'kaè'keut ! kok'keu'kaè'keut ! Krrao'laeung ! Krrao'laeung Bona.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
ké គេ = les gens / on...
-----------
leu ឮ = entendre.
-----------
sâmlèng សំឡេង = le son.
-----------
rrog'niou រងាវ = chant du coq.
-----------
dä ដាស់ = réveiller quelqu'un.
-----------
Bona បូណា = prénom du garçon.
-----------
kok'keu'kaè'keut កុកគឺកែកឺត = Cocorico (en khmer).
-----------
Krrao'laeung ក្រោកឡើង = se réveiller.
-----------
Krrao'laeung Bona ! = réveille-toi Bona !
-----------© 3 ©-----------
Le moineau cri aussi pour aider à réveiller : cui-cui ! Réveille-toi ! Il fait jour Bona.
ចាប ក៏ ជួយ ស្រែក ដាស់ : ជីប ! ជីប ! ភ្ញាក់ឡើង ! ភ្លឺហើយ បូណា ។
Tïa p kâ thïouye srraèk dä : thïp ! thïp ! Ph'niä laeung ! Phleu haeuye Bona !
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Tïa p ចាប = moineau / oiseau.
-----------
kâ ក៏ = aussi / donc.
-----------
srraèk ស្រែក = crier.
-----------
thïp ! thïp ! ជីប ! ជីប ! = cui-cui (en khmer).
-----------
Ph'niä laeung ភ្ញាក់ ឡើង = se réveiller (autre expression pour définir : se réveiller).
-----------
Phleu haeuye ភ្លឺ ហើយ = il fait jour (littéralement, la lumière est là.).
-----------© 4 ©-----------
Bona est toujours immobile, même complètement et profondément endormi.
បូណា នៅ តែ សម្ងំ គេង លក់ យ៉ាង ស្កប់ស្កល់ ដដែល ។
Bona neuw taè sâm'g'nâm kéng lou'e yaing s'kâp s'kâl dodaèl.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
neuw taè នៅ តែ = être toujours.
-----------
sâm'g'nâm សម្ងំ = immobile.
-----------
kéng lou'e គេង លក់ = dormir profondément / endormi profondément (littéralement, sommeil à vendre).
-----------
yaing យ៉ាង = préfixe, qui transforme un adjectif en adverbe.
-----------
s'kâp s'kâl ស្កប់ស្កល់ = assouvi / rassasié... (ici est employé pour renforcer l'idée que Bona dort profondément.)
-----------
dodaèl ដដែល = même (notez que cet adjectif se positionne en fin de phrase.).
-----------© 5 ©-----------
Le soleil aide aussi, ordonne à Bona de se réveiller.
ព្រះ អាទិត្យ ក៏ ជួយ ក្រើន បូណា ឲ្យ ក្រោកឡើង ។
Prèr ateut kâ thiouye krraeune Bona aoye Krraolaeung.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Prèr ateut ព្រះ អាទិត្យ = le Soleil.
-----------
kâ ក៏ = aussi / donc.
-----------
thiouye ជួយ = aider.
-----------
krraeune ក្រើន = rappeler à l'ordre / ordonner.
-----------
aoye Krrao laeung ឲ្យ ក្រោក ឡើង = donner se réveiller (expression imagée que l'on peut traduire par : de se réveiller ; sous-entendu que les rayons du soleil pénètrent dans la chambre pour réveiller Bona.).
-----------© 6 ©-----------
Nous allons faire des exercices physiques ensemble !
យើង ទៅ ហាត់ប្រាណ ជា មួយ គ្នា !
Yeung teuw hat'prrane thir mouye knir !
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Yeung យើង = nous
-----------
teuw ទៅ = aller.
-----------
hat'prrane ហាត់ប្រាណ = faire des exercices physiques.
-----------
thir mouye knir ជា មួយ គ្នា = ensemble.
-----------© 7 ©-----------
BONA SE REVEILLE ET DIT :
Bona se réveille à la hâte se précipite pour sortir du lit, puis dit :
បូណា ភ្ញាក់ ពី ដំណេក ម្នីម្នា ស្ទុះ ចេញ ពី គ្រែ រួច ពោលថា :
Bona Ph’nïa pi dâmnèk monimonir stou tïègne pi krrè rrouït pôl tha :
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Ph’nïa pi dâmnèk ភ្ញាក់ ពី ដំណេក = se réveiller (formulation très littéraire, se réveiller du sommeil).
-----------
Ph’nïa ភ្ញាក់ = sursauter / se réveiller.
-----------
dâmnèk ដំណេក = sommeil.
-----------
monimonir ម្នីម្នា = à la hâte / se hâter.
-----------
stou ស្ទុះ = se précipiter.
-----------
tïègne ចេញ = sortir.
-----------
pi ពី = du / de...
-----------
krrè គ្រែ = le lit.
-----------
rrouït រួច = puis.
-----------
pôl tha ពោល ថា = dire que.
-----------© 8 ©-----------
Oh ! Bonjour frère poulet, frère moineau, frère soleil, et tous les frères ; vous m'attendez depuis longtemps ou non?
អូ ! សួស្ដី បង មាន់ បង ចាប បង ព្រះ អាទិត្យ បងៗ ចាំ ខ្ញុំ យូរ ហើយ ឬ ?
Oh ! Sours'dèye bâng moane, bâng tïap, bâng prèr ateut, bâng bâng, tïam khniom you haeuye rru ?
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Oh ! អូ ! = exclamation.
-----------
Sours'dèye សួស្ដី = bonjour (en général).
-----------
bâng បង = grand-frère / frère.
-----------
bâng moane បង មាន់ = frère coq (littéralement, frère poulet, mais correspond à coq dans l'histoire).
-----------
bâng tïap បង ចាប = frère moineau.
-----------
bâng prèr ateut បង ព្រះ អាទិត្យ = frère soleil.
-----------
bâng bâng បងៗ = les frères.
-----------
tïam ចាំ = attendre.
-----------
khniom ខ្ញុំ = moi / je... (ici, traduit par le "m" apostrophe).
-----------
you haeuye យូរ ហើយ = longtemps.
-----------
rru ឬ = ou non (notez l'absence du mot "Té " ទេ en fin de phrase.
Nota : le mot rru ឬ correspond à "OU ", mais ici, cela à le même sens que rru té ? ឬ ទេ ? = ou non ?).
-----------© 9 ©-----------
Aujourd'hui, j'ai un peu trop dormi parce que la nuit dernière je me suis couché à dix heures, parce que occupé à terminer les devoirs à la maison pour préparer l'examen semestriel .
ថ្ងៃ នេះ ខ្ញុំ គេង ជ្រុល បន្តិច ព្រោះ យប់ មិញ ចូល គេង ម៉ោង ដប់ ដោយ រវល់ បង្ហើយ កិច្ចការ ផ្ទះ សម្រាប់ ត្រៀម ប្រឡង ឆមាស ។
Thg'naye ni khniom kéng thi'rrol bantït, prrou'e youp mègne tïol kéng maong dâp daoye rrovole banghaeuye kèïtka phtèr sâmrrap trrirme prrôlang tchâmir.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Thg'naye ni ថ្ងៃ នេះ = aujourd'hui.
-----------
khniom ខ្ញុំ = moi / je...
-----------
kéng គេង = dormir.
-----------
thi'rrole ជ្រុល = trop.
-----------
bantït បន្តិច = un peu.
-----------
prrou'e ព្រោះ = parce que.
-----------
youp mègne យប់ មិញ = la nuit dernière.
-----------
tïol ចូល = entrer.
-----------
tïol kéng ចូល គេង = se coucher.
-----------
maong ម៉ោង = heure.
-----------
maong dâp ម៉ោង ដប់ = dix heures.
-----------
Daoye ដោយ = parce que (ici le mot daoye à le même sens que "daoye sa" ដោយសារ = parce que).
-----------
rrovole រវល់ = occuper / affairer...
-----------
banghaeu y e បង្ហើយ = finir / achever / terminer...
-----------
kèïtka កិច្ចការ = devoirs (au sens scolaire).
-----------
Phtèr ផ្ទះ = la maison.
-----------
sâmrrap សម្រាប់ = pour.
-----------
trrirme ត្រៀម = préparer.
-----------
prrôlang ប្រឡង = examen.
-----------
tchâmir ឆមាស = semestriel. (mot d'origine Pâli Thâ ឆ = six et Mir មាស = mois ).
-----------© 10 ©-----------
Merci frères, allons y ! Allons faire des exercices physiques !
អរគុណ បងៗ ទៅ យើង ! ទៅ ហាត់ប្រាណ ។
Âkoune bang bang teuw yeung ! Teuw hat'pranne !
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Âkoune អរគុណ = merci.
-----------
bang bang បងៗ = frères.
-----------
teuw yeung ! ទៅ យើង = allons-y !
-----------
Teuw ទៅ = aller.
-----------
hat'prrane ហាត់ប្រាណ = faire des exercices physiques.
-----------
Teuw hat'pranne ! = allons faire des exercices physiques.
-----------© 11 ©-----------
Ainsi, en groupe, ils marchent ensemble joyeusement.
ពួក គេ ក៏ បណ្ដើរ គ្នា ត្រសង យ៉ាង រីករាយ ។
Pou' ké kâ bandaeu knir trro'sang yaing rrikrrièye.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Pou' ké ពួក គេ = ils (littéralement, groupe de personnes).
-----------
kâ ក៏ = ainsi.
-----------
bandaeu knir បណ្ដើរ គ្នា = marcher ensemble.
-----------
trro'sang ត្រសង = en groupe.
-----------
yaing យ៉ាង = préfixe pour désigner un adverbe.
-----------
yaing rrikrrièye យ៉ាង រីករាយ = joyeusement (le préfixe "yaing " transforme l'adjectif rrikrrièye "joyeux" en adverbe = joyeusement).
-----------© 12 ©-----------
Nous faisons des exercices pour transpirer, à savoir chasser les toxines du corps.
យើង ហាត់ប្រាណ ដើម្បី បញ្ចេញ ញើស គឺ បញ្ចេញ ជាតិពុល ពី ក្នុង ខ្លួន ។
Yeung hat'prrane daeumbèye bâgne'tïègne gneu keu bâgne'tïègne thïèrt'pôl pi knong khloune.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Yeung យើង = nous.
-----------
hat'prrane ហាត់ប្រាណ = faire des exercices physiques.
-----------
Yeung hat'prrane យើង ហាត់ប្រាណ = nous faisons de l'exercice... (notez que dans cette expression, il n'est pas nécessaire d'ajouter le mot ធ្វើ Thweu "faire", puisqu'il est implicite).
-----------
daeumbèye ដើម្បី = pour.
-----------
bâgne'tïègne បញ្ចេញ = faire sortir / expulser / chasser.
-----------
gneu ញើស = la sueur.
-----------
bâgne'tïègne gneu បញ្ចេញ ញើស = transpirer / faire transpirer.
-----------
keu គឺ = à savoir.
-----------
bâgne'tïègne thïèrt'pôl បញ្ចេញ ជាតិពុល = chasser les toxines.
-----------
pi knong khloune ពី ក្នុង ខ្លួន= du corps (qui provient du corps).
-----------© 13 ©-----------
Les exercices physiques réguliers peuvent préventivement préserver de di verses maladies.
ការ ហាត់ប្រាណ ទៀងទាត់ អាច បង្ការ ទប់ស្កាត់ ជំងឺ ផ្សេងៗ បាន ។
Ka hat'prrane tirng'toat aït bangka toup'skat thïoumg'neu phsèng phsèng bane.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Ka hat'prrane ការ ហាត់ប្រាណ = les exercices physiques.
-----------
tirng'toat ទៀងទាត់ = régulier.
-----------
aït អាច = pouvoir.
-----------
bangka បង្ការ = protéger / préserver / défendre...
-----------
toup'skat ទប់ស្កាត់ = préventif.
-----------
thïoumg'neu ជំងឺ = maladie.
-----------
phsèng phsèng ផ្សេងៗ = diverses.
-----------
bane បាន = expression de fin de phrase.
-----------© 14 ©-----------
Ainsi, les exercice sont essentiels et très important pour notre santé à tous.
ដូច្នេះ ការ ហាត់ប្រាណ មាន សារៈ សំខាន់ ណាស់ ដើម្បី សុខភាព យើង ទាំង អស់ គ្នា ។
Doït'tchnè ka hat'prrane mirn sarrä sâmkhâne nä daeum'bèye sokâphirp yeung téaing â knir.
Your browser does not support HTML5 audio.
-----------
Doït'tchnè ដូច្នេះ = ainsi / alors / donc...
-----------
ka hat'prrane ការ ហាត់ប្រាណ = l'exercice (physique).
-----------
mirn មាន = avoir.
-----------
sarrä សារៈ = essentiel.
-----------
sâmkhâne សំខាន់ = important.
-----------
nä ណាស់ = très.
-----------
daeum'bèye ដើម្បី = pour.
-----------
sokâphirp សុខភាព = santé.
-----------
yeung យើង = nous.
-----------
téaing â knir ទាំង អស់ គ្នា = tous / tous ensemble...
-----------© 15 ©-----------
CONCLUSION
" Faire des exercices physiques pour la santé - La santé procure le bonheur. "
" ហាត់ប្រាណ ដើម្បី សុខភាព - សុខភាព នាំ មក នូវ សុភមង្គល ។ "
" Hat'prrane daeum'bèye sokâphir p - So'kâ'phirp noam mok neuw sophèr'maingkôle ".
Your browser does not support HTML5 audio.
Nota : នូវ s'écrit Nouw mais ce prononce "Neuw".
-----------
ka hat'prrane ការ ហាត់ប្រាណ = l'exercice (physique).
-----------
daeum'bèye ដើម្បី = pour.
-----------
so'kâ'phirp សុខភាព = santé.
-----------
noam mok neuw នាំ មក នូវ = procurer.
-----------
sophèr'maingkôle សុភមង្គល = bonheur.